Energielabel verplicht voor monumenten vanaf 29 mei 2026

Vanaf 29 mei 2026 moet je als eigenaar van een beschermd monument een geldig energielabel hebben bij verkoop, verhuur of verlenging van een huurovereenkomst. De jarenlange uitzondering voor monumenten vervalt daarmee. Wat betekent deze nieuwe verplichting voor jou als eigenaar of koper van een monument?

Wat verandert er precies?

Tot nu toe waren beschermde monumenten vrijgesteld van de energielabelplicht. Die uitzondering komt te vervallen door de Europese richtlijn EPBD IV (Energy Performance of Buildings Directive). Vanaf 29 mei 2026 geldt de energielabelplicht voor alle typen beschermde monumenten: rijksmonumenten, provinciale monumenten en gemeentelijke monumenten.

Heb je nu al een huurder in je monument zitten? Dan hoef je niets te doen. De plicht geldt voor nieuwe huurovereenkomsten en verlengingen, en natuurlijk bij verkoop. Een energielabel is daarna 10 jaar geldig.

Voor wie geldt dit?

De verplichting raakt iedereen die een monument bezit en het binnenkort wil verkopen of verhuren. In Nederland staan tienduizenden rijksmonumenten, en daarbovenop nog vele duizenden provinciale en gemeentelijke monumenten. Kerken en gebouwen voor erediensten houden hun uitzondering, maar bijvoorbeeld een monumentaal woonhuis, grachtenpand of historische boerderij valt straks onder de plicht.

Hoe vraag je een energielabel aan?

Een energielabel voor je monument vraag je aan bij een gecertificeerde energieprestatieadviseur (EP-adviseur). De adviseur beoordeelt je woning ter plaatse en stelt het label op aan de hand van de feitelijke energieprestaties. Houd er rekening mee dat de aanvraagperiode in 2026 drukker kan worden, omdat veel monumenteneigenaren tegelijk in actie komen.

Je kunt nu al een label aanvragen, ook als je nog geen concrete verkoop- of verhuurplannen hebt. Daarmee voorkom je dat een transactie vertraging oploopt door een ontbrekend label.

Wat betekent dit voor je hypotheek?

Het energielabel speelt ook een rol bij je hypotheek. Bij een groen label kun je doorgaans iets meer lenen voor verduurzamingsmaatregelen, en sommige geldverstrekkers geven een rentekorting op basis van het label. Voor monumenten is verduurzamen vaak ingewikkelder vanwege de monumentenstatus, maar er zijn bijna altijd maatregelen mogelijk, zoals isolatie van de begane grondvloer, dak of kruipruimte.

Wil je een monument kopen of staat een verkoop op de planning? Dan loont het om vroegtijdig in kaart te brengen hoe het label uitvalt en welke financieringsopties beschikbaar zijn. Een goed gemotiveerd verduurzamingsplan kan je hypotheekruimte aanzienlijk vergroten.

Wat kun je nu doen?

Bezit je een beschermd monument? Zet dan deze stappen nu al in gang:

• Check of jouw pand officieel beschermd is via de gemeente of het Rijksmonumentenregister.
• Vraag tijdig een energielabel aan bij een EP-adviseur met ervaring in monumenten.
• Kijk welke verduurzamingsmaatregelen realistisch zijn binnen de monumentenstatus.
• Laat berekenen of je extra hypotheekruimte hebt voor energiebesparende maatregelen.

Persoonlijk advies nodig?

De combinatie van een monument, een energielabel en een passende hypotheek vraagt om maatwerk. Wij denken graag met je mee over je financiële mogelijkheden, of het nu gaat om de aankoop van een monumentaal pand, het verduurzamen ervan of het oversluiten van je huidige hypotheek. Neem contact op en we plannen een vrijblijvend gesprek.

Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed - Energielabelplicht voor monumenten

Foto: ddzphoto via Pixabay